NHÀ Ở XÃ HỘI VIỆT NAM - BỘ MÔN KIẾN TRÚC CÔNG NGHIỆP - ĐẠI HỌC XÂY DỰNG

Ngày 23/04/2019

Thị trường

Tiếp nối thành công của Hội thảo về Nhà ở xã hội lần thứ nhất được tổ chức tháng 12/2016 với chủ đề “Bức tranh toàn cảnh về Nhà ở xã hội - Thách thức và Cơ hội”, Bộ môn Kiến trúc Công nghệ, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Đại học Xây dựng kết hợp cùng Khoa Quy hoạch, Đại học North Carolina (Hoa Kỳ), Công ty CP Đầu tư và Phát triển Công nghệ Đại học Xây dựng (NUCETECH) đã tổ chức Hội thảo về Nhà ở xã hội lần thứ hai với chủ đề “Nơi ở công nhân khu công nghiệp – Nhà ở, Sinh kế và Cộng đồng” vào ngày 12/12/2018.

Đến dự Hội thảo có rất nhiều những nhà quản lý, nhà nghiên cứu, nghệ sỹ, các hiệp hội, các doanh nghiệp… có liên quan đến lĩnh vực phát triển nhà ở công nhân. Có nhiều tham luận và bài viết đáng chú ý như: “Một số nhu cầu của lao động nhập cư làm việc tại khu công nghiệp và chủ trương xây dựng các thiết chế của Tổ chức công đoàn Việt Nam phục vụ người lao động”của Viện Nghiên cứu Công nhân và Công đoàn, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, “Phát triển nhà ở và các công trình hạ tầng xã hội phục vụ công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, cụm công nghiệp” của Cục Quản lý Nhà và Bất động sản, Bộ Xây dựng; “Tóm lược và đánh giá các chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân” của Viện hàn lâm Khoa học xã hội…. Bộ môn Kiến trúc Công nghệ và Công ty NuceTECH cũng đã có những báo cáo học thuật về “Xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà ở công nhân các khu công nghiệp”; “Xây dựng nhà ở công nhân bằng hình thức gây quỹ cộng đồng” “Các giải pháp kỹ thuật trong xây dựng nhà công nhân giá hợp lý”. Đặc biệt, Trường Đại học North Carolina đã đóng góp cho Hội thảo kinh nghiệm phát triển nhà ở cho người lao động của nước Mỹ thông qua 2 bài tham luận “Tài chính cho nhà ở xã hội tại Mỹ: Sự chuyển đổi từ nhà ở được tài trợ công sang quan hệ đối tác công tư”“Thiết kế đơn vị ở toàn diện: Sự liên kết giữa nhà ở, việc làm, giáo dục và giao thông”. Sự có mặt và chia sẻ về tác phẩm nghệ thuật “8m2”, tái hiện không gian ở của công nhân các KCN của họa sỹ Nguyễn Thế Sơn đã góp phần khẳng định nhà ở công nhân là một vấn đề cấp thiết, giành được sự quan tâm của cả xã hội.

Hội thảo đã diễn ra cả ngày với nội dung buổi sáng là các bài tham luận, buổi chiều là chương trình thảo luận chuyên sâu. TS. Phạm Đình Tuyển, chủ trì chuyên môn của Hội thảo đã đúc kết lại các chương trình tiếp tục triển khai sau hội thảo như:
- Chương trình hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phát triển và quản lý NOXH nói chung và NOXH cho người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài KCN.
- Chương trình lập hợp phần NOXH tích hợp vào quy hoạch đô thị và nông thôn theo Luật Quy hoạch - Luật số 21/2017/QH14; đảm bảo có đủ quỹ đất xây dựng nhà ở cho công nhân cũng như các công trình phục vụ cho nhu cầu thiết yếu, sinh kế và cộng đồng của người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài KCN.
- Chương trình nghiên cứu mối quan hệ giữa thu nhập của người lao động và quy mô, chất lượng nhà ở; là cơ sở cho việc thực hiện cải cách chế độ tiền lương của người lao động.
- Chương trình xây dựng Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về NOXH, phục vụ cho việc chuyển đổi số các chương trình, dự án đầu tư xây dựng NOXH; Chương trình tuyên truyền, quảng bá phát triển NOXH.
- Chương trình thử nghiệm đầu tư xây dựng NOXH theo mô hình Gọi vốn cộng đồng (Crowdfunding), thúc đẩy quá trình xã hội hóa việc xây dựng NOXH...
- Chương trình hướng dẫn, tập huấn huấn “Khởi nghiệp sinh kế” cho công nhân các KCN.
- Chương trình công nghệ xây dựng mang tính tích hợp phục vụ cho người dân tự tổ chức xây dựng nhà.
- Chương trình tập huấn và tự đào tạo cho hộ, gia đình, cá nhân tự tổ chức xây dựng nhà cho công nhân thuê theo mô hình mới.
- Chương trình xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá tổng hợp giải pháp xây dựng nhà ở công nhân KCN, là cơ sở cho việc hình thành Bộ tiêu chí quốc gia đánh giá tổng hợp giải pháp xây dựng NOXH.

Bộ môn Kiến trúc Công nghệ
Ở Việt Nam, vấn đề “nóng” nhất hiện nay là đô thị hoá rộng khắp trên mọi vùng lãnh thổ. Đô thị hóa nhanh chóng góp phần không nhỏ để thay đổi bộ mặt kinh tế xã hội, đồng thời cũng để lại hậu quả nặng nề, do càng phát triển đô thị càng bộc lộ các yếu kém gây tác hại lâu dài.
Môi trường sống và nhà ở cho người lao động trong các khu công nghiệp là một vấn đề nóng tại các khu vực phát triển nhanh ở Việt Nam. Bài viết này trình bày quan điểm của tác giả về các góc nhìn liên quan đến tình trạng nhà ở, môi trường sống, quan hệ cộng đồng của công nhân tại Khu công nghiệp Thăng Long (Đông Anh, Hà Nội) và các khu công nghiệp lân cận.
Đóng góp vào đà giảm lượng tồn kho bất động sản (BĐS) có công lớn của phân khúc nhà bình dân, giá rẻ. Thời điểm cao trào, tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, hằng tháng có khoảng hai nghìn giao dịch thành công thuộc phân khúc này. Tuy nhiên, gần đây, phân khúc nhà giá rẻ không có thêm dự án mới, cho dù nhu cầu còn rất lớn.
Trong phiên chất vấn diễn ra vào ngày 8/12/2016, ông Nguyễn Tấn Dược – Giám đốc Sở Xây dựng TP.Cần Thơ đã nêu một thực trạng: Nơi nào có đông công nhân lao động (CNLĐ) thì nơi đó xuất hiện nhiều trường hợp xây nhà không phép. Bởi không có tiền, nên CNLĐ buộc phải mua những khu đất không hội đủ các điều kiện của pháp luật…


Các nữ công nhân Khu công nghiệp TP.Cần Thơ lo bữa ăn tại khu trọ. Ảnh: Nguyễn Thị Phượng
 
Chiều 8.12, kỳ họp thứ 4 – HĐND TP.Cần Thơ tiếp tục diễn ra với phiên chất vấn lãnh đạo ngành xây dựng.

Trả lời câu hỏi của cử tri về tình trạng nhà không phép, sai phép vẫn diễn ra ở nhiều nơi; ông Nguyễn Tấn Dược – Giám đốc Sở Xây dựng TP.Cần Thơ cho biết: Trong năm 2016, toàn TP đã xảy ra 581 trường hợp xây dựng sai và không phép, trong đó có hơn 400 trường hợp xây dựng không phép. Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó chủ yếu do ý thức chấp hành luật pháp của người dân chưa cao; lực lượng kiểm tra xử lý chuyên môn mong nhưng phải làm việc trên địa bàn rất rộng…
Đặc biệt, theo ông Dược, thời gian qua, đi theo tiến trình hiện đại hóa cùng tốc độ phát triển kinh tế xã hội đã thu hút rất đông người dân đổ về các khu trung tâm TP, tỉnh lỵ để mua nhà sinh sống, trong số này có rất đông bộ phận là CNLĐ đang làm việc tại các Cty, KCN…
Đơn cử như tại quận Bình Thủy, nơi có KCN Trà Nóc với lượng CNLĐ lên đến xấp xỉ 32.000 người lại là nơi xảy ra tình trạng cất nhà không phép nhiều nhất. CNLĐ với đồng lương và thu nhập ít ỏi, họ không đủ tiền để mua đất cất nhà tại những khu dân cư hoặc những nơi hội đủ các điều kiện pháp luật, do vậy, họ tìm mua những khu đất tự phát, nhượng qua bán lại trong dân để cất nhà. Đến khi làm các thủ tục tiếp theo thì mới tá hỏa vì “phạm quy hoạch”, vướng dự án… Nhiều người trong số này đã “cất đại” và vi phạm pháp luật.
“Đó là lỗi chủ quan của người dân, nhưng cũng cần thẳng thẳng nhìn nhận trách nhiệm của ngành chức năng và nhà nước, bởi, chúng ta đã quy hoạch nhà ở cho người dân thu nhập thấp và CNLĐ hay chưa?”. Ông Dược nói.
Ông Dược nêu một số giải pháp để khắc phục tình trạng nhà không phép, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc quy hoạch, dành quỹ đất xây dựng nhà ở cho CNLĐ… “Quan trọng nhất là phải đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu: Nếu cất nhà đúng phép người dân sẽ được rất nhiều quyền lợi, có thể tự do mua ban, sang nhượng tùy ý. Còn cất nhà không phép xe bị xử phạt thậm chí bị buộc tháo dỡ, khi đó bà con phải gánh chịu thiệt thòi lớn”. Ông Dược cho biết thêm.

Đại biểu Trần Phú Lộc Thành nêu thực trạng: CNLĐ làm việc rất vất vả, lại phải thuê trọ với đủ chi phí tốn kém trong suốt thời gian qua. Vậy khi nào chúng ta xây dựng được nhà ở dành cho CNLĐ?

Trả lời câu hỏi này, ông Dược cho biết, đến thời điểm này đã có một số nhà đầu tư tham gia xây dựng nhà ở cho CNLĐ, nhưng xét một cách “đàng hoàng” thì… chưa có. Nhà nước đã có chủ trương thực hiện vấn đề này và gói tín dụng 30.000 tỉ là điều kiện để kích cầu. Hiện nay, Cty CAXIMEX đã triển khai xây dựng nhà ở cho CNLĐ với quy mô 490 căn, và đã thực hiện được 71% khối lượng, giá bán bình quân khoảng 300 triệu đồng/căn. Trước Tết Nguyên đán, đơn vị này sẽ hoàn thành 1/3 khối lượng công trình và đến tháng 4.2017 sẽ hoàn tất toàn bộ công trình. Vừa qua, Cty  hạ tầng (thuộc BQL KCN TP trước đây) có tham gia triển khai 2 dự án nhà ở cho CNLĐ ở quận Ô Môn và Thốt Nốt. Nhưng sau khi làm hồ sơ, 2 dự án này đã phải dừng lại do không tiếp cận được gói 30.000 tỉ. Đây là điều rất đáng tiếc bởi quy mô dự án lên đến trên 1.000 căn hộ. Hiện nay, CNLĐ từ các tỉnh lân cận đổ về Cần Thơ rất đông, xấp xỉ 20.000 người, các dự án nhà ở chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu của họ. Nhà ở cho CNLĐ vẫn đang là một vấn đề bức xúc.
Ông Dược cho hay: Khó khăn chung hiện nay của các địa phương là không có quỹ đất; nguồn vốn vay của các hộ dân và doanh nghiệp ra sao? Vừa qua, cấp Trung ương đã có cuộc họp về vấn đề này, theo chỉ đạo, thời gian tới, các địa phương sẽ quy hoạch các dự án nhà ở xã hội trong đó có nhà ở cho CNLĐ.
Riêng gói tín dụng 30.000 tỉ sẽ kết thúc trong năm nay, ông Dược cho biết, việc hỗ trợ người nghèo sẽ tiếp tục làm, không dừng lại, nhưng sẽ chuyển qua ngân hàng chính sách thực hiện, chứ không thực hiện như 5 ngân hàng trước đây. Số vốn cụ thể hiện chưa giao cho ngân hàng chính sách xã hội, Ngân hàng nhà nước sẽ xem xét vấn đề này bố trí vốn triển khai trong năm 2017 để xây dựng nhà ở cho CNLĐ
 
 TRẦN LƯU
http://laodong.com.vn/thoi-su-xa-hoi/cong-nhan-lao-dong-cat-nha-khong-phep-vi-qua-ngheo-618696.bld

Trong những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội nước ta đã đạt được trong thời gian qua có sự đóng góp rất lớn của khoảng 2,6 triệu công nhân lao động trực tiếp đang làm việc tại các KCN và hàng triệu công nhân, lao động tại nhiều xí nghiệp, cơ sở sản xuất thuộc các cụm công nghiệp vừa và nhỏ. Các KCN tạo ra một lượng công ăn việc làm góp phần giải quyết có hiệu quả công tác xoá đói giảm nghèo, giảm nạn thất nghiệp, góp phần đào tạo đội ngũ công nhân mới, có trình độ kỹ thuật, kỷ luật cao. Đặc biệt, tuổi bình quân của công nhân nước ta nhìn chung thuộc diện trẻ, nhóm công nhân từ 18-30 tuổi chiếm 36,4%, trong các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài công nhân dưới 25 tuổi chiếm 43,4%, từ 26-35 tuổi chiếm 34,7%, từ 36-45 tuổi chiếm 14%. Do vậy, việc bảo đảm cho công nhân KCN có đời sống vật chất và tinh thần ngày càng được cải thiện là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách, đòi hỏi phải có sự quan tâm giải quyết của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng cũng như của các doanh nghiệp trực tiếp quản lý công nhân lao động.
 

Tình hình thu nhập và thực trạng nhà ở cho công nhân tại các KCN

Mức lương của người lao động hiện nay về cơ bản chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của bản thân và gia đình họ. Mặc dù, Nhà nước đã triển khai từng bước thực hiện lộ trình tăng lương tối thiểu, thậm chí có quy định về mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm ở các loại hình doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức tăng thường không theo kịp tốc độ tăng giá của thị trường. Trong khi đó, phần lớn các chủ doanh nghiệp vẫn đang lấy mức lương tối thiểu để trả l